Digital Networks Act – nowe podstawy unijnych regulacji łączności elektronicznej

W dniu 21 stycznia 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt rozporządzenia w sprawie sieci cyfrowych (Digital Networks Act, „DNA”), którego celem jest gruntowna przebudowa oraz ujednolicenie ram prawnych regulujących funkcjonowanie sieci i usług łączności elektronicznej w Unii Europejskiej. Inicjatywa ta stanowi jeden z kluczowych elementów realizacji strategii Cyfrowej Dekady 2030 oraz odpowiedź na postępującą konwergencję technologii telekomunikacyjnych, chmurowych i internetowych.

Projekt DNA, którego publikacja została przesunięta względem pierwotnych planów, ma charakter systemowy i zakłada odejście od rozproszonego modelu regulacyjnego na rzecz jednolitego, bezpośrednio stosowanego aktu prawa unijnego.

Konsolidacja obowiązujących aktów prawnych

Jednym z fundamentalnych założeń projektu DNA jest scalenie kilku kluczowych instrumentów prawnych w jedną spójną strukturę regulacyjną. Projektowane rozporządzenie ma zastąpić lub wchłonąć w swojej treści w szczególności:Europejski kodeks łączności elektronicznej (EECC) z 2018 r., rozporządzenie ustanawiające BEREC oraz Urząd BEREC, Program polityki w zakresie widma radiowego, zasadnicze elementy rozporządzenia w sprawie otwartego internetu (tzw. zasada neutralności sieci).

Zmiana formy prawnej – z dyrektyw na rozporządzenie – ma na celu eliminację rozbieżności implementacyjnych pomiędzy państwami członkowskimi oraz zapewnienie jednolitego stosowania przepisów w całej UE.

Wzmocnienie jednolitego rynku łączności elektronicznej

Projekt DNA zmierza do dalszego pogłębienia integracji rynku wewnętrznego, w szczególności poprzez: ograniczenie krajowych barier regulacyjnych dla operatorów działających transgranicznie, ujednolicenie zasad przydziału i odnawiania praw do korzystania z widma radiowego, wzmocnienie koordynacji regulacyjnej na poziomie unijnym.

DNA ma na celu zmniejszenie obciążenia administracyjnego dla dostawców i organów – zwłaszcza poprzez usprawnioną i zdigitalizowaną procedurę zgłaszania do Organu Europejskich Regulatorów Łączności Elektronicznej („BEREC”). (Artykuł 10–12)

Wspólne wzory i wytyczne BEREC mają na celu ujednolicenie procedur i sprawozdawczości w całej Unii. Krajowe organy regulacyjne nie powinny wymagać dodatkowych dokumentów poza wzorem BEREC, a dostawcy powinni mieć możliwość zgłaszania się w dowolnym języku urzędowym UE lub przynajmniej w języku angielskim, z możliwością zgłoszenia online (art. 11, 172). W praktyce oznacza to, że operatorzy działający w wielu krajach i nowi uczestnicy rynku mogliby skorzystać z bardziej znormalizowanych procesów zgłaszania i potencjalnie mniejszych utrudnień administracyjnych.

W praktyce oznacza to stopniowe przesuwanie kompetencji regulacyjnych z poziomu krajowego na poziom Unii, co może mieć istotne znaczenie dla krajowych organów regulacyjnych oraz podmiotów dotychczas funkcjonujących głównie w oparciu o regulacje lokalne.

Nowe podejście do bezpieczeństwa i odporności cyfrowej

Projektowane rozporządzenie kładzie wyraźny nacisk na bezpieczeństwo sieci oraz odporność infrastruktury krytycznej, traktując je jako element porządku publicznego UE. W tym zakresie przewiduje się m.in.rozszerzenie obowiązków w zakresie zarządzania ryzykiem cybernetycznym, ściślejszą integrację regulacji sektora łączności z ramami cyberbezpieczeństwa UE, możliwość wprowadzania skoordynowanych środków ograniczających ryzyka systemowe na poziomie unijnym.

Regulacje te pozostają w ścisłym związku z innymi aktami prawa cyfrowego UE, w tym z dyrektywą NIS2 oraz regulacjami dotyczącymi infrastruktury krytycznej.

Przebudowa zasad dostępu do infrastruktury i inwestycji

DNA wprowadza zmodyfikowane podejście do regulacji dostępu do sieci, mające na celu jednoczesne promowanie inwestycji w sieci bardzo wysokiej przepustowości (VHCN), ograniczenie nadmiernych obciążeń regulacyjnych dla inwestorów infrastrukturalnych, zapewnienie uczciwej konkurencji i dostępu dla mniejszych podmiotów.

DNA ma na celu zwiększenie konkurencyjności UE poprzez zachęcanie do długoterminowych inwestycji i innowacji, w tym wprowadzenia technologii nowej generacji, takich jak 6G. Cel ten jest wzmocniony przez przejście UE na infrastrukturę w pełni opartą na światłowodach, aby zapewnić wysokiej jakości łączność dla obywateli i przedsiębiorstw. DNA przewiduje krajowe plany przejścia na światłowody oraz uporządkowane, oparte na obszarach wycofanie miedzi, z zastrzeżeniem określonych warunków, zabezpieczeń dla użytkowników, proporcjonalnych wyłączeń, nadzoru krajowych organów regulacyjnych oraz zabezpieczenia na 2035 r. (art. 53–61).

Integracja regulacji dotyczących prywatności i komunikacji elektronicznej

Istotnym, choć potencjalnie kontrowersyjnym elementem projektu DNA jest zamiar włączenia zasad dotychczas regulowanych dyrektywą o prywatności i łączności elektronicznej (tzw. ePrivacy) do nowej struktury rozporządzenia. Celem tego zabiegu jest zarówno uproszczenie regulacji, ale również zapewnienie spójności z ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych (RODO) oraz dostosowanie zasad poufności komunikacji do realiów nowoczesnych usług cyfrowych.

Zakres i szczegółowość tej integracji będą miały kluczowe znaczenie dla dostawców usług komunikacyjnych oraz podmiotów przetwarzających dane użytkowników.

Znaczenie projektu dla przedsiębiorców i regulatorów

Projekt Digital Networks Act należy postrzegać jako jeden z najbardziej ambitnych projektów legislacyjnych UE w obszarze łączności elektronicznej od ponad dekady. Jego przyjęcie będzie oznaczało konieczność ponownej analizy modeli biznesowych przez operatorów i dostawców usług. Zamiany zostaną wprowadzone w kompetencjach krajowych organów regulacyjnych. Z pewnością przyczyni się to do zwiększenia znaczenia prawa unijnego kosztem regulacji krajowych.

Na obecnym etapie projekt znajduje się w fazie procedury legislacyjnej, a jego ostateczny kształt może ulec dalszym modyfikacjom w toku prac Rady i Parlamentu Europejskiego.